İdil Biret

İdil Biret, (d. 21 Kasım 1941, Ankara). Türk piyano sanatçısı.

Müzik Yaşamı

İlk piyano derslerini Mithat Fenmen'den aldı. TBMM'nin çıkardığı özel kanunla yedi yaşında Fransa'ya gönderildi. Nadia Boulanger'nin gözetiminde Paris Konservatuvarı'nın yüksek piyano, eşlikçilik ve oda müziği bölümlerini birincilikle bitirdi.

Beş kıtayı kapsayan sayısız konserlerinde Boston Senfoni, Leningrad Filarmoni, Leipzig Gevvandhaus, Dresden Staats Kapelle, Sidney Senfoni, Tokyo Filarmoni, Paris Senfoni gibi orkestralarla Boult, Kempe, Keilberth, Sargent, Montreux, Leinsdorf, Scherchen, Rozhdestvensky, Mackerras gibi ünlü şeflerin yönetiminde çalmıştır. Montreal, Royan, Atina, Persepolis, Berlin, Ruhr dahil olmak üzere birçok uluslararası festivale katıldı. Gene "Uluslararası 1. İstanbul Festivalinde Yehudi Menuhin ile Ludwig van Beethoven'in sonatlarını, 1986 "Montpellier Festivali"nde Beethoven Senfonileri'nin Franz Liszt tarafından yapılan piyano uyarlamalarının tamamını dünyada ilk kez dört konserde seslendirdi.

Kraliçe Elisabeth (Belçika), Van Cliburn (ABD), Busoni (İtalya), Liszt (Almanya), İskoçya gibi birçok uluslararası piyano yarışmasında jüri üyeliği yapan İdil Biret'in aldığı ödüller arasında "Lili-Boulanger" (Boston), "Harriet Cohen/Dinu Lipatti" (Londra), Polonya hükümetinin "kültür liyakât" ve Fransız hükümetinin "Chevalier de I'Ordre National de Merite" nişanları da bulunmaktadır.

İdil Biret, 1971 yılından beri Devlet Sanatçısı'dır. Bugüne kadar seslendirdiği plak ve CD'lerin sayısı 80'i geçmektedir. Bunlar arasında plak tarihinde ilk kez komple proje halinde seslendirilen Beethoven/Liszt Senfonilerinin tamamı, Frederic Chopin'in bütün piyano eserleri, Johannes Brahms'ın bütün solo piyano eserleri ve konçertoları, Sergei Rachmaninoff'un bütün piyano eserleri yer almaktadır. Bunlar pek çok eleştirmenin hayranlığı ile karşılanmış ve sanatçının "çağımızın en önde gelen piyano ustalarından biri" olarak nitelenmesine yol açmıştır.

1995'te Chopin'in bütün eserleri dizisi Varşova'da yapılan "Chopin Plakları Büyük Ödülü" yarışmasında jüri özel ödülünü almıştır. Aynı yıl kaydettiği Fransız besteci Pierre Boulez'in üç sonatını içeren CD Paris'te yılın "Altın Diyapozon" ödülünü almış ve Le Monde gazetesi tarafından 95 yılının en iyi plakları arasına seçilmiştir. 1997 yılında, 100. Ölüm Yıl Dönümü nedeniyle Brahms'ın tüm solo piyano eserlerini 5 konserlik bir dizide seslendirmiştir.

Fransız yazar Prof. Dominique Xardel'in "İdil Biret-Une pianiste Turque en France” (Fransa’da bir Türk Piyanist İdil Biret) kitabı 2006 yılının Eylül ayında Fransa'da yayınlanmıştır. 2007 yaz başında Üner Birkan tarafından "Dünya Sahnelerinde Bir Türk Piyanisti: İdil Biret" ismiyle Türkçe'ye çevrilmiştir. Daha önce İdil Biret'in de yer aldığı "Piyanistler" adında birçok piyanistle yapılan söyleşilerden oluşan bir kitap yapan Dominique Xardel, yalnızca İdil Biret'i anlatan bu yeni kitabında sanatçının hayatı ve kariyerinin yanısıra bir çok değişik konudaki düşüncelerini de aktarmaktadır. Kitap 2007'nin Ekim ayında Stacatto-Verlag yayınevi tarafından Almanya'da "Idil Biret: Eine Türkischen Pianistin auf den Bühnen der Welt" adıyla yayınlanmıştır.

Ödüller / Nişanlar

* 1957 Paris Konservatuvarı, Konservatuvar Birinciliği

* 1952 yılında Paris Konservatuvarı'ndaki Yüksek Solfej ve Deşifraj bölümlerini Birincilik Ödülü ile bitiren Biret, 1957 Haziran'ında Konservatuvar'da devam ettiği Piyano, Oda Müziği ve Eşlikçilik sınıflarının her birinden Birincilik Ödülü ile mezun oldu ve "Birincilerin Birincisi" unvanını aldı.. Reine Laurent Ödülü ve Popelin mükafatlarını kazandı.

* 1954, 1964 Lily Boulanger Memorial, Boston

* 1961 Harriet Cohen - Dinu Lipatti Altın Madalyası, Londra

* Adelaide Ristori Nişanı, İtalyan Hükümeti

* 1974 Kültür/Liyakat Nişanı, Polonya Hükümeti

* Chevalier de l'Ordre du Mérite, Fransa

* 1995 Uludağ Üniversitesi Onursal Doktora

* 1995 Grand Prix du Disque Chopin, Varşova

* 1995 Altın Diyapozon, Fransa

* 1971 Devlet Sanatçısı, Türkiye

* 1988 Boğaziçi Üniversitesi Onursal Doktora

* Eskişehir Anadolu Üniversitesi Onursal Doktora

* 1996 Sevda Cenap And Müzik Vakfı Onur Ödülü Altın Madalyası

* 2003 Orta Doğu Teknik Üniversitesi Onursal Doktora

* 2007 Polonya Üstün Hizmet Madalyası (Chopin eserleri kayıt ve seslendirmeleri nedeniyle)

* 2007 35. Uluslararası İstanbul Müzik Festivali, Onur Ödülü

Diskografisi

1. The Art of Idil Biret: Bach - Brahms - Chopin - Debussy - Kempff Liszt/Berlioz - Rachmaninov - Schumann - Tschaikowsky 1997

2. Johannes Brahms, The Complete Works for Piano Solo and both Piano Concertos 2001

3. Brahms, Variations on a theme by Schumann op. 9 / Handel op. 24 / Paganini op. 3

4. Brahms, Piano Sonata No. 1 in C op. 1, Piano Sonata No. 2 in F Sharp Minor op. 2

5. Brahms, Piano Sonata No. 3 in F Minor op. 5 / Four Ballades op. 10

6. Brahms, Piano Pieces op. 76 / Two Rhapsodies op. 79, Fantasies op. 116

7. Brahms, Three Intermezzi op. 117 / Piano Pieces op. 118 & 119 Scherzo op. 4

8. Brahms, Waltzes op. 39 / Hungarian Dances Nos. 1 - 10, Naxos,# Brahms, Variations op. 21

9. Brahms, Theme and Variations / Sarabandes / Gavottes, Gigues / Canons / Rakoczy March

10. Brahms, 51 Exercises WoO 6

11. Brahms, Waltzes op. 39 (2. versiyon)

12. Brahms, Piano Concerto No. 1 op. 15; Schumann, Introduction and Allegro op. 134

13. Piano ödül nişanı aldı

1. Fryderyk Chopin, Complete Piano Music

2. Chopin, Complete Piano Music, Vol. 1

3. Chopin, Complete Piano Music, Vol. 2

4. Chopin, Complete Piano Music, Vol. 3

5. Chopin, Complete Piano Music, Vol. 4

6. Chopin, Complete Piano Music, Vol. 5

7. Chopin, Complete Piano Music, Vol. 6

8. Chopin, Complete Piano Music, Vol. 7

9. Chopin, Complete Piano Music, Vol. 8

10. Chopin, Complete Piano Music, Vol. 9

11. Chopin, Complete Piano Music, Vol. 10

12. Chopin, Complete Piano Music, Vol. 11

13. Chopin, Complete Piano Music, Vol. 12

14. Chopin, Complete Piano Music, Vol. 13

15. Chopin, Complete Piano Music, Vol. 14

16. Chopin, Complete Piano Music, Vol. 15

17. Chopin, Complete Piano Music, Piyano Konçerto No. 1 op. 11

18. Chopin, Complete Piano Music Piyano Konçerto No. 2 op. 21

19. Piano Music for Children: Debussy, Tschaikovsky, Schumann

20. Faure, Nocturne No. 13 B-Flat op. 119 from "Rarities of Piano Music at «Schloß vor Husum»" 1989

21. Kempff, Italian Suite op. 68 - Piano Sonata op. 47, Transcriptions of Bach - Gluck - Händel - Mozart

22. Berlioz/Liszt: Symphonie Fantastique

23. Rachmaninov, Complete Works for Piano Solo, the four Piano Concertos, Paganini-Rhapsody

24. Rachmaninov, Etudes Tableaux op. 33 & op. 39

25. Rachmaninov, Préludes op. 23 / Cinq morceaux de fantaisie op. 3

26. Rachmaninov, Transcriptions and Arrangements (Bach, Behr, Bizet, Kreisler, Liszt, Mendelssohn, Mussorgsky, Rimsky-Korsakoff, Schubert)

27. Rachmaninov, Piano Sonata No. 1 in D Minor op. 28 / No. 2 op. 36

28. Rachmaninov, Morceaux de Salon op. 10 / Three Nocturnes, Four Pieces

29. Rachmaninov, Piano Concertos Nos. 2 & 3

30. Rachmaninov, Variations on a Theme of Chopin op. 22 and other Piano Works

31. Rachmaninov, Piano Concertos Nos. 1 & 4, Rhapsody on a Theme of Paganini

32. Rachmaninov, Piano Concertos Nos. 2 & 3

33. Rachmaninov, Piano Concertos Nos. 1 & 4, Rhapsody on a Theme of Paganini

34. Saint-Saens, Piano Concerto No. 2 in G Minor op. 22 & No. 4 in C Minor op. 44

35. Bach, Piano Concerto No. 1 D minor BWV 1052 & W. A. Mozart - Violin Concerto No. 5 KV 219

36. Beethoven, Piano Concertos No. 1 op. 15 & No. 4 op. 56

37. Beethoven, Piano Concertos No. 2 op. 19 & No. 3 op. 37

38. Piano Concerto No. 5 op. 73 "Emperor"

39. Liszt, Six Transcendental Studies after Paganini, Sonata in B Minor

40. Saint-Saens, Piano Concerto No. 5 in F op. 103 & Ravel, Piano Concertos in G Major & D Major for Left Hand

41. Ludwig Van Beethoven, The Complete Piano Sonatas, Volume 1, No. 7 op. 10/3, No. 21 op. 53 «Waldstein», No. 25 op. 79

42. Ludwig Van Beethoven, The Complete Piano Sonatas, Volume 2, No. 23 op. 57 «Appassionata», No. 28 op. 101, No. 31 op. 110

43. Robert Schumann, Fantasiestücke (Fantasy pieces) op. 12 & Johannes Brahms, Three Intermezzi op. 117

44. Johannes Brahms, Variations on a Theme of Haendel op. 24, Variations on a Theme of Paganini op. 35

45. Sergei Prokofiev, Piano Sonate No. 7 & Bela Bartok, Six Roumanien Dances - Suite op. 14 - Six Bulgarian Dances - Allegro Barbaro

46. Ludwig van Beethoven, Piano Sonata No. 15 "Pastoral" & Johannes Brahms, Eight Capricci and Intermezzi op. 76

47. Sergei Rachmaninov, Variations on a Theme of Corelli op. 42, Moments musicaux op. 16

48. Sergei Rachmaninov, Variations on a Theme of Corelli op. 42, Moments musicaux op. 16

49. Pierre Boulez, Piano Sonata No. 2 & Anton Webern, Variations op. 27

50. Alban Berg Piano Sonata op. 1 with chamber music of Schoenberg and Webern 1975

51. Maurice Ravel: Serenade grotesque, Gaspard de la Nuit & Igor Strawinsky: The Five Fingers, A Waltz for Children, Three Scenes of Petrouchka, 1976

52. Sergei Prokofiev, Piano Sonata No. 2 - Frédéric Chopin, Two Mazurkas - Alexander Scriabi, Piano Sonata No. 10, 1977

53. İlhan Mimaroğlu (* 1926), Sessions, Castiglioni - Cangianti, Bouccourechliev - Archipel IV, Brouwer - Sonata «Pian e Forte», 1978

54. Hector Berlioz, Symphony Fantastique op. 114, Piano version by Franz Liszt, 1979

55. Sergei Rachmaninov, Prelude in C sharp minor - Nikolai Miaskovsky, Piano Sonatas No. 2 and No. 3 - Alexander Scriabin, Five Preludes op. 74, 1980

56. Gustav Mahler, Piano Quartet - César Franck, Piano Quintet, 1982

57. Ludwig van Beethoven, Piano Sonata No. 8 "Pathétique", Piano Sonata No. 29 "Hammerklavier", 1986

58. Ludwig van Beethoven / Franz Liszt, Complete Symphonies, piano version by Liszt, 1986

59. Beethoven / Liszt, Symphonies No. 6 and No. 9, piano transcriptions by Lizst, 1990

60. Beethoven / Liszt, Symphonies No. 4 and No. 5, piano transcriptions by Lizst, 1990

61. Beethoven / Liszt, Symphonies No. 3, piano transcription by Lizst, 1990

62. Beethoven / Liszt, Symphony No. 9, 4th Movement with complete symphony in original version,

63. Beethoven / Liszt, Symphony No. 6, 1st Movement with some other works for orchestra

64. Franz Schubert, 13 Songs, piano version by Franz Liszt

65. Richard Wagner, 7 Opera pieces, piano version by Franz Liszt

66. Maurice Ravel, Gaspard de la Nuit - Mirroirs - La Valse

67. Frydyric Chopin, Selected Piano Works, Etudes op. 10 Nos. 3-6, 8, 12; Etudes op. 25 Nos. 1, 5, 7; Waltzes op. 18, op. 34/1-3, op. 42, op. 64/1-3, op. 69/1-2