|
Abdaliye Devleti,aslen bir Türk boyu olan Abdali kabilesinin Afganistan’da kurduğu devlettir.
Uzun zaman bölgenin dağlık kesimlerinde yaşayan bu Türk boyu Gazneli
devleti zamanında islâmiyeti seçmiştir. Safevi Devleti ile Babür
Devleti ilişkilerinde sıkıntılar yaşandığı bir sırada, Argandab ve
Tarnak vadilerine indiler. Bölgenin durumu itibariyle iki devlet
arasında olmalarına rağmen, bölgelerinde bir otonomi ve serbestiyete
sahiptiler.
Bir süre sonra Herat eyaleti'nin yönetimini ele geçiren Abdaliler,
üzerlerine gelen Safi Kuli Han komutasındaki Safevi ordusunu yendiler
ve Nadir Şah'ın zamanına kadar bölgenin hâkimi oldular. Nadir Şah,
Safevi Devletini yıktıktan sonra, zamanın karışıklıklarından
faydalanarak, Meşhed’i ele geçiren Abdalileri yenilgiye uğrattı. Nadir
Şah, Abdalilerin askeri gücünden faydalanmak ve Gılzaler kabilesini
kontrol altında tutmak amacıyla, Abdalileri Kandahar bölgesine
yerleştirdi. Abdalilerin reisi Ahmed Han, Nadir Şah'ın ölümünden sonra
Kandahar’ı ele geçirerek hükümdarlığını ilan etti (1747). Hindistan
üzerine yürüyerek birçok şehri ele geçirdi ve Delhi’ye kadar ilerledi
(1757).
Ahmed Han'ın 1773'te ölümünden sonra yerine geçen oğlu Timur Şah,
devletin merkezini Kandehar’dan Kabil’e nakletti. 1800’den 1842’ye
kadar karışıklık ve kardeş kavgalarının devam ettiği Abdaliye Devleti,
bu tarihte yeni Afgan Devleti emiri Dost Muhammed Han tarafından
ortadan kaldırıldı.
Kuruluşu için Ahmed Han'nın zamanı baz alınırsa 1747'den 1842'ye kadar tarih sahnesinde yerleri olmuştur.
|
