|
Boza, darı irmiği, su ve şekerden üretilen bir kış içeceğidir. Bilinen en eski Türk içeceklerinden biridir. Boza, genelde kış aylarında tüketilir. Bozanın mevsimi 15 Eylül – 15 Mayıs arasıdır.
Uygun şartlarda muhafaza edilirse Bozanın içilebilecek kıvamını koruduğu süre 6 ya da 7 gündür.
Tarihçesi
Türkiye’de genellikle darıdan yapılan boza, başka ülkelerde yapıldığı
yerin başlıca ürününe göre mısır, arpa, çavdar, yulaf, buğday, kara
buğday, arnavutdarısı, gernik gibi tahılların unu, bazen da pirinç ve
ekmek, nadir olarak da kenevir unu ve karamuk mayalandırılarak yapılır.
Boza, Mısır ve Kuzey Afrika sahilleriyle Akdenizli tüccar gemiciler
aracılığıyla batıya, Hazar Denizi güneyinden doğuya, Asya içlerine ve
Çin’e; İran ve Afganistan’a, Kafkaslar’dan kuzeye, Volga havzasına
doğru geniş bir coğrafyaya yayılır.
İbn Battuta isimli Arap gezgini, 14. yüzyıl başlarında yazdığı
seyahatnamesinde Türklerin bulunduğu Deşt-i Kıpçak bölgesini anlatırken
Türklerin içtiği bir şıra olan bozayı anlatmaktadır.
"Tattığında ekşilik hissettiğim için hemen bıraktım. Yemekten çıktığım
zaman bunun ne olduğunu araştırdım, anlattılar; Duki (düğ = ince
bulgur) tanelerinden yapılan bir nebizdir bu. Onlar Hanefi
mezhebindendir ve nebiz onlar nezdinde helaldir. Buralılar dukiden
yapılmış bu nebize buza (boza) adını veriyorlar."
Evliya Çelebi 17. yüzyıl ortalarında İstanbul'da 300'den fazla bozacı
dükkanının bulunduğunu, bu dükkanlarda 1100 kadar bozacının çalıştığını
aktarmıştır. Osmanlı'da fazla mayalandırılarak, içine afyon katılan
bozahanelerin, 19.yüzyıla doğru ortadan kalktığı biliniyor.
Boza özellikle kış aylarına denk gelen Ramazan aylarında tercih edilen bir içecektir.
Hazırlanışı
(12 kişilik)
Malzemeler
* 2 bardak bulgur
* 21 bardak su
* 2 çorba kaşığı un
* ½ bardak yoğurt
* ½ tatlı kaşığı kuru maya
* 2,5 çorba kaşığı şeker
* ½ çorba kaşığı vanilya
* 2 çorba kaşığı tarçın
Bulguru büyük bir tencereye koyup 12 bardak su ile üzeri kapalı olarak
oda sıcaklığında 1 gece bekletin. Kısık ateşte 2 saat pişirin. Mutfak
robotuna koyup çekin ve süzgeçten geçirin. Karışımı buzdolabına koyun.
Süzgeçin üzerinde kalan bulguru yeniden tencereye koyun ve 8 bardak su
ilave edip kısık ateşte 1 saat daha pişirin. Süzgeçten geçirip
buzdolabına koyun.
Unu küçük bir tencereye koyup üzerine 2/3 bardak su koyun ve kısık
ateşte sürekli karıştırarak koyulaşıncaya dek pişirin. Ateşten alıp
içine 2 çorba kaşığı şeker koyup eriyinceye dek karıştırın. Ilıyınca
içine yoğurt katın.
Mayayı ¼ bardak ılık suda ezip 5 dakika bekletin ve yoğurt karışımına katın. Ilık ortamda 30 dakika bekletin.
Mayalı karışımı ezilmiş bulgura ekleyip oda sıcaklığında yaklaşık 1-2
gün bekletin ve ara sıra karıştırın. Vanilya ve kalan şekeri ekleyip
şeker iyice eriyinceye dek karıştırın. Tarçınla servis yapın.
Bu karışım buzdolabında 2-3 gün bekletilebilir.
Kaynaklar
Aykut, A. Sait (2000). “Deşt-i Kıpçak'a, Uzbek Han'ın ülkesine açılış”,
İbn Battuta Seyahatnamesi, 467, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
|
