|
Şerbet ,kelimesi Türkçe'de, şekerli, ballı, güllü, baharatlı veya meyve aromalı ferahlatıcı içecekler ile tatlı yapımında kullanılan şekerli sıvıları tanımlamakta kullanılır. Şurup sözcüğü de, sık sık şerbet ile aynı anlamda kullanılır.
Şurup, kaynatılarak yoğunluğu artırılmış içecektir. Şuruplar suyla inceltilerek şerbet haline getirilirler.
Kökenbilim
Şerbet kelimesi, içmek anlamına gelen Arapça Şariba kelimesinden
gelir.Şerbet, şarap ve şurup, Arapça aynı kökenden gelen kelimelerdir.
Batılı dillerde kullanılan şerbet kelimesi Türkçe'den geçmedir.
Tarihçe
Yüzlerce çeşidi olan şerbet, modern içeceklerin keşfinden önce,
özellikle sıcak doğu medeniyetlerinde ferahlatıcı olarak yüzlerce
yıldır içilegelmiştir. Başlıca Osmanlı İmparatorluğu döneminde, batı
medeniyetlerine de ulaşmıştır. Günümüzde batı medeniyetlerinde şerbet
(İngilizce: sherbet) olarak bilinen içecek veya toz tatlı ile "sorbet"
olarak bilinen "şekerli buz", şerbetin türevleridir.
Osmanlı devrinde padişah çocuklarının doğumlarında, doğumdan sonra
ziyarete gelenlere şerbet dağıtılırdı. Özellikle doğumun üçüncü günü
sadrazama şerbet gönderme adeti vardı. Türlü malzemelerden yapılan
şerbetler, altın, gümüş ya da billur kaplara konur, çocuğu ziyarete
gelenlere o dairede hizmet eden güzel cariyeler tarafından sunulurdu.
Bunun yanı sıra, yakın bir geçmişe kadar nişan törenlerinde şerbet
sunumu için ayaklı özel taslar bulunur, varlıklı ailelerin evlerinde bu
taslar gümüş olurdu.
Günümüzde bazı yörelerde çiftlere söz kesildiğinde şerbet içilir,
şerbet içme törenleri yapılır. Bu törenlerde sohbetlere, geleneksel
olarak “Şerbetleri ez getir, sofralara tez getir” diyerek başlanır.
Bazı yörelerimizde de nişanın ertesi günü kız tarafı haberci çıkararak
ailenin yakınlarını ve hatırlı komşularını şerbet içmeye davet eder.
Hatta nikah sonrası, sünnet sonrası şerbet ikram etme geleneğimizi
sürdüren yörelerimiz de vardır.
Osmanlı döneminde pazar yerleri ve panayırların vazgeçilmezi olan
ibrikli seyyar şerbetçiler günümüzde de turistik bir öğe olarak
yaşatılmaya çalışılmaktadır.
Şerbet çeşitleri
Şerbet kültürü çok geniş bir coğrafyaya yayıldığı için yüzlerce çeşidi
türetilmiştir. Şerbet yapımında bal, gül yaprakları, meyveler,
baharatlar, kuruyemişler ve bunların karışımları yaygın olarak
kullanılmaktadır.
Günümüze kadar üretilen şerbetlerden bazıları şöyle sıralanabilir:
mevlid şerbeti, düğün ve loğusa şerbeti, böğürtlen, çilek, kızılcık,
kayısı, ağaç çileği, portakal, mandalina, şeftali, turunç, gül, amber,
fulya çiçeği, menekşe, yasemin çiçeği, demirhindi, keçiboynuzu ve Antep
fıstığı şerbeti.
Kaynatılarak yoğunluğu arttırılan şuruplar suyla inceltilerek şerbet
haline getirilir. Bu şurup türlerinden bazıları; böğürtlen, ravent,
dut, Frenk üzümü, koruk, kızılcık, mandalina, nar, yasemin, zambak,
demirhindi, badem, kuşburnu ve şerbetçi üzümü şuruplarıdır.
|
